İsveç’te Sığınmacılar İçin Yeni Dönem: Çalışma Hakları Sınırlandırılıyor ve Sıkı Denetim Geliyor

İsveç sığınmacı çalışma hakları kısıtlamalarını simgeleyen alternatif konsept: Karanlık bir koridorda kilitli demir kapı önünde duran siluetli bir sığınmacı figürü, elinde alet çantası veya evrak yığını düşüyor; arka planda İsveç bayrağı renklerinde spot ışıkları ve göçmen merkezi binası, sıkı denetim ve sınırlandırma hissi veren dramatik gölgeli kompozisyon.

İsveç’te hükümet ve destekçisi Tidö partileri, ülkenin göç politikasını Avrupa Birliği’nin en kısıtlayıcı seviyesine taşımayı hedefleyen yeni bir “kabul yasası” (mottagandelag) teklifini kamuoyuna sundu. 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanan düzenleme, sığınmacıların çalışma haklarından barınma koşullarına kadar pek çok alanda köklü değişiklikler öngörüyor.

Çalışma Haklarına Kısıtlama: İlk 6 Ay Çalışmak Yasak

Yeni yasa tasarısına göre, İsveç’e iltica başvurusunda bulunan veya geçici koruma statüsü (kitle göçü direktifi) kapsamında olan kişilerin çalışma hakları ciddi şekilde sınırlandırılıyor. Mevcut durumda sığınmacılar belirli şartlarla hemen iş hayatına atılabilirken, yeni düzenleme ile sığınmacılar başvurularının ilk altı ayında çalışma hakkına sahip olmayacak. Eğer İsveç Göçmenler Bürosu (Migrationsverket) altı ay içinde bir karar vermezse, gerekli şartları taşıyan kişilere çalışma izni verilebilecek. Ancak başvurusu bu süre zarfında reddedilenlerin çalışma hakları derhal sona erecek.

İkamet Zorunluluğu ve Sıkı Denetim

Tasarı, sığınmacıların ve geri gönderme aşamasında olan kişilerin hareket özgürlüğünü de kısıtlıyor. Temel kural olarak, sığınmacılar sadece kendilerine tahsis edilen barınma merkezinin bulunduğu il sınırları içerisinde ikamet edebilecekler. Ayrıca, 16 yaşından büyük herkes için “bulunma kontrolü” veya düzenli olarak bildirim yapma yükümlülüğü getiriliyor. Kaçma riski olan veya kamu düzenini tehdit eden kişiler için bireysel bazda daha ağır kısıtlamalar da uygulanabilecek. Kurallara uymayan sığınmacıların sosyal yardımları kesilebilecek ve bazı durumlarda sığınma başvuruları geri çekilmiş sayılacak.

Sosyal Yardımlar AB Minimum Seviyesine Çekiliyor

Maddi yardımlar konusunda da standartlar değişiyor. Sığınmacılara yapılan yardımlar net bir şekilde şartlara bağlanacak ve AB’nin belirlediği asgari seviyeye (minimum düzey) uyarlanacak. Yardım alabilmek için kişilerin öncelikle kendi kaynaklarını (birikimlerini) tüketmiş olması gerekecek. Kuralları ihlal edenlerin veya uyum sağlamayanların ödenekleri düşürülecek. Ayrıca, yanlış beyanla alınan veya hatalı ödenen yardımlar devlet tarafından geri talep edilecek.

İsveç’te eğitim görmüş biri olarak, edindiğim bilgi ve deneyimlerle İsveç’teki gelişmeleri ve yaşamla ilgili rehberleri paylaşıyorum.