İsveç hükümeti, Ukrayna’nın hava savunmasını ve uzun menzilli vurucu gücünü güçlendirmeye odaklanan, bugüne kadarki en büyük askeri yardım paketlerinden birini açıkladı. 21. askeri destek paketinin toplam değeri yaklaşık 12,9 milyar İsveç kronu ve büyük ölçüde yeni üretilen hava savunma sistemleri, uzun menzilli mühimmat ve yenilikçi savunma projelerinden oluşuyor.
19 Şubat’ta duyurulan paketin, Ukrayna’nın “en acil” ihtiyaçları temel alınarak hazırlandığı ve özellikle hava savunması, uzun menzilli silah sistemleri ve mühimmat alanlarına yoğunlaştığı belirtildi. İsveç Savunma Bakanı Pål Jonson, koalisyon ortaklarıyla birlikte düzenlediği basın toplantısında, desteğin hem cephede hemen hissedilecek, hem de Ukrayna’nın orta–uzun vadeli savunma kapasitesini kalıcı olarak güçlendirecek şekilde tasarlandığını vurguladı.
Kısa menzilli gelişmiş hava savunma konsepti
Paketteki en büyük kalem, yaklaşık 4,3 milyar kron değerindeki modüler kısa menzilli hava savunma konsepti oluşturuyor. Bu yeni konsept; top ve füze sistemleri, avcı dronlar, elektronik harp unsurları, aktif ve pasif sensörler ile komuta–kontrol altyapısını bir araya getiren, tamamen araç üzerine entegre edilmiş birleşik bir hava savunma çözümü olarak tanımlanıyor. Sistem; dron ve füze sürü saldırıları ile helikopter gibi hava tehditlerine karşı kritik askeri birlikler, limanlar, enerji altyapısı ve yerleşim alanlarının korunmasını hedefliyor.
İsveç, daha önce Danimarka ile birlikte Ukrayna için Tridon Mk 2 tipi modern hava savunma toplarının tedarikini de üstlenmişti; son pakette de bu platformlara önemli bir rol veriliyor. Danimarka’nın, söz konusu topçu hava savunma sistemi alımına 500 milyon kron ile ortak olduğu belirtiliyor.
Mühimmat, eğitim ve bakım için 3 milyar kron
Yeni paketin yaklaşık 3 milyar kronluk bölümü; cephede yoğun şekilde tüketilen mühimmat, eğitim ve daha önce gönderilen İsveç sistemlerinin bakım–onarım ihtiyaçlarına ayrıldı. Bu çerçevede:
- Uzun menzilli 155 mm topçu mühimmatı (Archer sistemleri için)
- Tridon hava savunma sistemi için 40 mm mühimmat
- 12 cm (120 mm) havan mühimmatı, özellikle granatkastar botlar için
gibi mühimmatların büyük miktarlarda tedarik edilmesi planlanıyor.
Ayrıca İsveç Silahlı Kuvvetleri envanterinden çeşitli tanksavar ve piyade silahlarının, bunlara ait cephane ve destek ekipmanlarıyla birlikte Ukrayna’ya hibe edilmesi de pakete dahil edildi. Bu bağlamda, bağışlanan sistemlerin yerine yenilerinin alınması ve Ukrayna’ya sevkiyatın finansmanı için de kaynak ayrılıyor.
Mühimmat desteğinin yanında, Ukrayna askerlerine yönelik ikili ve çok taraflı eğitim faaliyetleri 2026 boyunca devam edecek. İsveç, daha önce bağışladığı sistemler üzerinde kullanıcı ve bakım eğitimleri, AB’nin Ukrayna’ya yönelik askeri eğitim misyonu, Litvanya’daki ortak mühimmat ve mayın temizleme eğitimleri ve tugay ölçeğinde birlik yetiştirmeyi amaçlayan Task Force Legio gibi girişimlere finansman sağlıyor.
Daha önce bağışlanan İsveç sistemleri için sürdürülebilir bir “tedarik ve bakım çözümü” oluşturulması da paketin parçası. Bu kapsamda, yedek parça, onarım, modernizasyon ve mekanik–operatör eğitimleri için hem İsveç’te hem Ukrayna’da sanayi ve silahlı kuvvetler düzeyinde çalışmalar yürütülecek.
Uzun menzilli dronlar, deniz sistemleri ve inovasyon projeleri
Paketteki en büyük ikinci kalem, yaklaşık 5,6 milyar kron ile uzun menzilli vurucu güç, yenilikçilik ve uluslararası fonlara yapılan mali katkılardan oluşuyor. İsveç, Ukrayna’nın Rus kuvvetlerini ve kritik altyapıyı cephe gerisinde vurabilmesi için, Ukrayna savunma sanayisinden uzun menzilli dron sistemleri tedarik etmeyi planlıyor. Buna ek olarak, saldırı dronları ve insansız deniz platformları gibi farklı insansız sistemlere yönelik alım ve geliştirme projeleri de bu pakette yer alıyor.
İsveç, Ukrayna’nın uzay kabiliyetinin geliştirilmesine de ilave kaynak ayırıyor. Ayrıca Savunma Malzeme İdaresi (FMV) üzerinden yürütülen “inovasyon girişimi” genişletilerek, Ukrayna’nın sahada ihtiyaç duyduğu ancak olgunlaşması için ek finansman gereken yeni teknolojilerin hızla denenmesi ve üretime geçirilmesi hedefleniyor.
Savunma Araştırma Kurumu (FOI) ise Ukrayna’ya nükleer silah tespiti, insansız sistemlere yönelik sensör geliştirme ve deniz mayınlama gibi kritik alanlarda teknik destek verecek. Paket ayrıca, Rusya’nın yürüttüğü bilgi operasyonlarına karşı Ukrayna’nın sivil direncini güçlendirmeye dönük projeleri de kapsıyor.
ABD öncülüğündeki PURL girişimine 100 milyon dolar
İsveç, yeni paketle birlikte uluslararası fonlar üzerinden de Ukrayna’ya önemli finansman sağlamayı sürdürüyor. Hükümet, ABD öncülüğünde yürütülen ve Ukrayna’nın öncelikli askeri ihtiyaç listesini esas alan “Prioritised Ukraine Requirements List (PURL)” mekanizmasına 100 milyon dolar bağışlamayı planlıyor. Bu mekanizma sayesinde, Ukrayna için öncelikli kabul edilen ABD yapımı ileri hava savunma sistemleri ve mühimmat, müttefik ülkelerin finansmanı ile tedarik edilebiliyor.
İsveç, bunun yanında elektronik harp (telekrigföring) kabiliyeti koalisyonuna yaklaşık 50 milyon kron ve deniz yetenekleri koalisyonuna yaklaşık 20 milyon kron katkı ayırmayı öngörüyor. Böylece Stockholm, Ukrayna’ya yönelik çok uluslu donör yapılarında da etkin bir rol üstlenmeye devam ediyor.
Toplam askeri destek 103 milyar krona ulaştı
Yeni paketle birlikte İsveç’in Rusya’nın 2022’de başlattığı geniş çaplı işgalden bu yana Ukrayna’ya sağladığı toplam askeri destek yaklaşık 103 milyar kron seviyesine çıktı. Hükümet, 2026 ve 2027 yılları için her yıl 40 milyar kronluk ayrı bir “Ukrayna askeri destek çerçevesi” oluşturduğunu ve bu çerçevenin yeni paketlerin finansmanında kullanılacağını hatırlattı.
İsveç, kişi başına ve GSYH’ye oranla Ukrayna’ya en yüksek askeri destek sağlayan ülkeler arasında yer alıyor. Stockholm yönetimi, Ukrayna’ya sağlanan desteğin sadece bu ülkenin değil, aynı zamanda Avrupa’nın ve İsveç’in güvenliğinin bir parçası olduğunu vurguluyor.
