İsveç’te 13 Eylül’de yapılan genel seçimlerin ardından şimdi gözler kesin seçim sonucuna ve yeni hükümetin nasıl kurulacağına çevrildi. Oy sayımı devam ederken yeni Riksdag’ın 28 Eylül’de toplanması planlanıyor. Ardından başbakanlık süreci başlayacak.
İsveç’te seçmenler başbakanı doğrudan seçmiyor. Seçmenlerin belirlediği Riksdag, başbakan konusunda karar veriyor. Bu nedenle seçim gecesindeki sandalye dağılımının ardından asıl siyasi pazarlık dönemi şimdi başlıyor.
Önce kesin seçim sonucu açıklanacak
13 Eylül gecesi açıklanan rakamlar ön sonuç niteliğinde. Länsstyrelserna (il yönetimleri), 14 Eylül’den itibaren oyların kesin sayımına başladı.
Bu aşamada seçim gecesi sayılan oylar yeniden kontrol ediliyor. Ayrıca tüm kayıtlı partilerin oyları ve kişisel oylar da değerlendiriliyor.
Valmyndigheten’e göre Riksdag seçiminin kesin sonucunun seçim gününden sonraki hafta sonu kesinleştirilmesi bekleniyor. Sonuç kesinleşene kadar sandalye dağılımında değişiklik olması mümkün.
Dolayısıyla şu aşamada siyasi tablo değerlendirilirken “ön sonuç” ile “kesin sonuç” ayrımını korumak gerekiyor.
İsveç’te seçmenlerin nasıl oy kullandığını ve seçim sisteminin nasıl işlediğini daha önce hazırladığımız İsveç seçimleri rehberinde ayrıntılı olarak anlattık.
Yeni Riksdag 28 Eylül’de toplanacak
Seçimden sonraki önemli tarihlerden biri 28 Eylül 2026.
Yeni seçilen Riksdag bu tarihte ilk toplantısını yapacak. Milletvekilleri için yoklama yapılacak ve ardından talman (Meclis Başkanı) ile üç vice talman seçilecek.
29 Eylül’de ise yeni riksmöte’nin resmi açılışı yapılacak.
Ancak hükümetin kurulması açısından daha önemli gelişme, başbakanlık sürecinin başlaması olacak.
Başbakanı kim belirliyor?
İsveç’te sistem Türkiye’dekinden farklı.
Seçmenler doğrudan başbakan seçmiyor. Seçmenler Riksdag üyelerini seçiyor ve ardından Riksdag başbakanı belirliyor. Başbakan da hükümette görev yapacak bakanları atıyor.
Bu nedenle bir partinin veya siyasi bloğun seçimde birinci çıkması, tek başına o partinin liderinin otomatik olarak başbakan olacağı anlamına gelmiyor.
Riksdag’daki sandalye dağılımı ve partilerin birbirlerine vereceği destek belirleyici olacak.
İlk başbakanlık oylaması ne zaman yapılabilir?
Riksdag’ın verdiği bilgilere göre başbakanlık oylaması 29 Eylül’den itibaren yapılabilir.
Mevcut başbakan seçim sonucunun ardından görevde kalmayı tercih ederse, Riksdag yeni dönem başladıktan sonra başbakan konusunda oylama yapabilir.
Eğer mevcut hükümetin Riksdag desteğini kaybettiği görülür ve başbakan istifa ederse, süreç farklı ilerliyor: Bu durumda talman parti liderleriyle görüşerek yeni bir başbakan adayı belirlemeye çalışıyor.
İsveç’te başbakan seçilmek için çoğunluk oyu gerekiyor mu?
Burada İsveç sisteminin önemli bir ayrıntısı var.
Bir başbakan adayının seçilebilmesi için Riksdag’daki 349 milletvekilinin çoğunluğunun adaya “evet” demesi gerekmiyor.
Adayın reddedilmesi için 175 veya daha fazla milletvekilinin karşı oy kullanması gerekiyor.
Başka bir ifadeyle, yeterli sayıda milletvekili adaya karşı çıkmazsa aday başbakan olabilir.
Bu sistem İsveç’te azınlık hükümetlerinin kurulabilmesini de mümkün kılıyor.
Hükümet kurulamazsa ne olacak?
Talman’ın bir başbakan adayı önermek için dört denemesi bulunuyor.
İlk aday Riksdag’da reddedilirse talman parti liderleriyle yeniden görüşüyor ve başka bir aday önerebiliyor.
Dört önerinin de yeterli desteği alamaması durumunda olağanüstü seçim yapılması gerekiyor. Riksdag’ın açıklamasına göre böyle bir seçim üç ay içinde gerçekleştirilmek zorunda.
Bu senaryo İsveç’te oldukça sıra dışı. Ancak hükümet kurma görüşmelerinin sonuçsuz kalması halinde anayasal sistemde böyle bir mekanizma bulunuyor.
2026 seçimlerinden sonra neden hükümet görüşmeleri önemli?
Seçim gecesindeki tablo ne olursa olsun, hükümetin hangi partiler tarafından ve hangi anlaşmayla kurulacağı ayrı bir mesele.
Özellikle sandalye sayılarının birbirine yakın olması halinde partilerin:
- hangi hükümete destek vereceği,
- hangi partilerin hükümete katılacağı,
- hangi partilerin dışarıdan destek vereceği,
- hangi politika alanlarında anlaşabilecekleri
önem kazanıyor.
Bu nedenle seçim sonucundan sonra yalnızca “hangi parti kazandı?” sorusuna bakmak yeterli değil. Önümüzdeki dönemde “hangi partiler birlikte hükümet kurabilir?” sorusu daha önemli hale gelecek.
Göç, vatandaşlık ve ekonomi açısından ne değişebilir?
Yeni hükümetin kurulması özellikle İsveç’te yaşayan göçmenler açısından yakından takip edilmesi gereken bir süreç.
Çünkü yeni hükümetin siyasi öncelikleri;
- göç ve iltica politikası,
- vatandaşlık kuralları,
- çalışma izinleri,
- aile birleşimi,
- sosyal yardımlar,
- vergiler,
- konut politikası,
- suç ve güvenlik politikaları
gibi doğrudan günlük hayatı etkileyen alanlarda yeni kararların önünü açabilir.
Ancak burada önemli bir ayrım var: Seçim sonucu tek başına mevcut yasaları değiştirmez.
Yeni hükümetin kurulması, hükümetin politika önceliklerini belirlemesi ve ardından gerekli yasal değişikliklerin hazırlanması gerekir. Bazı değişiklikler için Riksdag’ın ayrıca karar vermesi gerekir.
Bu nedenle seçim kampanyasında verilen vaatleri, seçim sonucunu veya hükümet görüşmelerini doğrudan “yeni yasa” olarak değerlendirmemek gerekiyor.
Bundan sonra önemli tarihler
| Tarih | Süreç |
|---|---|
| 13 Eylül 2026 | Genel seçim yapıldı |
| 14 Eylül’den itibaren | Kesin oy sayımı başladı |
| Eylül ortası | Riksdag seçiminde kesin sonucun açıklanması bekleniyor |
| 28 Eylül 2026 | Yeni Riksdag ilk kez toplanacak, talman seçilecek |
| 29 Eylül 2026 | Yeni riksmöte’nin açılışı; başbakanlık oylaması için en erken tarih |
| Sonraki dönem | Hükümet kurma görüşmeleri ve yeni hükümetin oluşturulması |
Valmyndigheten, Riksdag seçiminin kesin sonucunun seçim gününden sonraki hafta sonu açıklanmasını beklediğini belirtiyor. Yeni Riksdag’ın resmi takviminde ise 28 Eylül’deki ilk toplantı ve 29 Eylül’deki riksmöte açılışı yer alıyor.
Türkler açısından şimdi ne önemli?
İsveç’te yaşayan Türk vatandaşları ve Türkiye kökenli seçmenler açısından şu aşamada en önemli konu, seçim gecesindeki sonuçtan ziyade yeni hükümetin hangi politikaları uygulamaya koyacağı olacak.
Özellikle göç, vatandaşlık, çalışma izinleri, aile birleşimi ve sosyal politikalarla ilgili yeni hükümetin programı yakından takip edilmeli.
Ancak henüz hükümet kurulmadan, belirli bir kuralın değiştiğini söylemek doğru olmaz.
Şimdilik yapılması gereken en önemli şey, kesin seçim sonucunu ve ardından hükümet kurma görüşmelerini takip etmek.
Sık sorulan sorular
İsveç’te seçim bitti, hükümet hemen değişiyor mu?
Hayır. Seçim sonuçlarının kesinleşmesi ve yeni Riksdag’ın oluşturulmasının ardından başbakanlık süreci ilerliyor.
İsveç’te başbakanı halk mı seçiyor?
Hayır. Halk Riksdag’ı seçiyor. Riksdag ise başbakan konusunda karar veriyor.
Yeni Riksdag ne zaman toplanacak?
Yeni Riksdag’ın ilk toplantısı 28 Eylül 2026 tarihinde yapılacak.
Başbakanlık oylaması ne zaman başlayabilir?
İlk oylama 29 Eylül 2026’dan itibaren yapılabilir.
Hükümet kurulamazsa tekrar seçim olur mu?
Talman’ın önerdiği dört başbakan adayının da Riksdag tarafından reddedilmesi halinde olağanüstü seçim mekanizması devreye giriyor.
Sonuç: Seçim bitti, siyasi süreç şimdi başlıyor
13 Eylül’deki oy verme işlemi sona ermiş olsa da İsveç siyaseti açısından yeni dönem henüz başlamış sayılmaz. Önce kesin seçim sonucu açıklanacak, ardından yeni Riksdag 28 Eylül’de toplanacak.
Asıl kritik aşama ise başbakanın belirlenmesi ve yeni hükümetin kurulması olacak.
Önümüzdeki haftalarda özellikle hangi partilerin birlikte hareket edeceği ve yeni hükümetin göç, ekonomi, vatandaşlık ve sosyal politikalar konusunda nasıl bir yol izleyeceği İsveç’te yaşayan milyonlarca kişi açısından önem taşıyacak.
