İsveç hükümeti, ülkede yaşayan yabancıların oturum izinlerini doğrudan etkileyecek olan “vandel” (dürüst yaşam/iyi hal) kriterlerini sertleştiren yeni yasa teklifini resmen duyurdu. 13 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanan bu düzenleme, devletin “toplum düzenine uyum sağlamayan” kişileri sınır dışı etme yetkisini önemli ölçüde artırıyor. Yeni kurallar, sadece mahkemece tescillenmiş ağır suçları değil, sosyal sisteme ve İsveç değerlerine yönelik “aykırı davranışları” da kapsama alıyor.
“Kötü Hal” Sayılabilecek Yeni Kriterler Neler?
Bugüne kadar daha çok ağır suçlarla ilişkilendirilen oturum iptali gerekçeleri, bu teklifle birlikte “yaşam biçimi” (levnadssätt) odaklı bir genişlemeye uğruyor. Hükümetin sunduğu taslağa göre, şu durumlar “bristande vandel” (yetersiz dürüst yaşam) kapsamında değerlendirilebilecek:
- Sosyal Yardım İstismarı: Refah sisteminin sistematik ve ağır şekilde suistimal edilmesi.
- Radikalleşme: Şiddet içeren veya nefret söylemi barındıran gruplarla bağlantılı olmak.
- Ciddi Uyumsuzluk: İsveç toplumunun temel demokratik değerlerine karşı ciddi ve sürekli bir uyumsuzluk sergilemek.
- Güvenlik Tehdidi: Kamu düzenini veya ulusal güvenliği tehlikeye atan faaliyetler.
Mevcut Oturum İzinleri de Tehlikede mi?
Yeni düzenleme (7 kap. 3 b §), sadece yeni başvuruları değil, hali hazırda İsveç’te bulunan ve oturum izni olan kişileri de etkileyecek. Ancak hükümet, hukuk devleti ilkeleri gereği tamamen “geriye dönük” bir cezalandırmanın önüne geçmek için bir geçiş kuralı ekledi. Buna göre, 13 Temmuz 2026’dan önceki olaylar tek başına iptal gerekçesi olmayacak; ancak bu tarihten sonra işlenen bir hata, geçmişteki olumsuz sicille birleştirilerek “bütünsel bir değerlendirme” (helhetsbedömning) yapılacak. Bu da geçmişinde pürüz olan kişilerin artık çok daha dikkatli olması gerektiği anlamına geliyor.
Bu haber İsveç’teki Türkleri nasıl etkileyecek?
Bu yasa değişikliği, İsveç’teki Türk toplumu için “suç işlemesem de bir şey olmaz” döneminin kapandığını gösteriyor. Özellikle sosyal yardımlar (Försäkringskassan, işsizlik fonu vb.) üzerindeki denetimlerin, oturum yenileme süreçlerine doğrudan entegre edileceğini öngörüyoruz. Ayrıca, çocuklarını radikal söylemlerden uzak tutmayan veya dernek faaliyetlerinde “sert” siyasi çizgide bulunan aileler, Migrationsverket’in “yaşam biçimi” incelemesine takılabilir. Vatandaşlarımızın, ikametlerini korumak adına resmi kurumlara beyan ettikleri bilgilerle günlük yaşam pratiklerinin (gelir, sosyal yardım kullanımı vb.) tam uyumlu olduğundan emin olmaları gerekiyor.
Kaynak: Regeringen
