İsveç Adalet Komisyonu (Justitieutskottet), 15 yaşın altındaki çocuk suçlulara karşı polisin elini büyük ölçüde güçlendiren ve toplu kimlik kontrolü gibi radikal adli araçlar getiren yeni yasa tasarısını resmen kabul etti. Hükümetin 2025/26:JuU37 sayılı betänkande (komisyon raporu) kapsamında sunduğu yasal değişiklikler, Sol Parti (V) ve Yeşiller Partisi’nin (MP) sert muhalefetine rağmen Meclis çoğunluğuyla onaylandı. İsveç’te çete suçlarının çocuk yaşlara kadar inmesi üzerine hazırlanan ve cezai ehliyeti olmayan çocuklara yönelik ev araması, üst araması, el koyma gibi yetkileri artıran, ayrıca belirli suçlarda çocukların DNA, ses ve video kayıtlarının polisin “biyometri siciline” işlenmesinin önünü açan tarihi reform, 1 Temmuz 2026 itibarıyla yürürlüğe girecek.
Çocuklara Yönelik Koruma Kalkanı Kalkıyor: Özel Gerekçe Şartı Kaldırıldı
Mevcut İsveç yasalarına göre, 15 yaşından küçük çocukların cezai ehliyeti bulunmadığı için haklarında standart ceza soruşturması yürütülemiyordu. LUL (Unga lagöverträdare) yasasının 31. maddesi uyarınca yapılan özel incelemelerde, bir çocuğun evinin aranması veya üstünün aranması için “särskilda skäl” (özel/çok haklı gerekçeler) aranıyordu. Bu durum, örneğin 13-14 yaşındaki bir çocuğun üzerinde uyuşturucu veya çalıntı mal bulunduğunda polisin ev araması yapmasını engelliyordu. Yeni yasayla birlikte beslag (el koyma), husrannsakan (ev araması) ve kroppsvisitation (üst araması) önlemleri için aranan “özel gerekçe” şartı tamamen kaldırıldı. Polise, yetişkinlerde olduğu gibi delil toplama yetkisi tanındı. Ayrıca çocukların adli tıp muayenesi için alıkonma süresi, “istisnai durumlarda” 3 saatten 6 saate çıkarıldı.
Polisin Yeni Silahı: Şüpheli Çocuklara Biyometrik Kayıt ve Toplu Gözaltı Yetkisi
Yeni düzenleme sadece çocukları değil, genel ceza yargılamasını da etkileyecek iki büyük radikal aracı devreye sokuyor. Bunlardan ilki, ağır suç şüphesi (en az 4 yıl hapis gerektiren suçlar) altındaki 15 yaşından küçük çocukların salivprov (tükürük örneği/DNA), parmak izi, fotoğraf, ses ve video kayıtlarının polisin “Şüpheliler Biyometri Sicili”ne işlenmesi olacak. Eğer çocuk hakkında mahkemede suç sabit görülürse, bu adli veriler “Hükümlüler Biyometri Sicili”ne aktarılacak.
İkinci büyük değişiklik ise suç mahallindeki tüm grubun alıkonabilmesi yetkisi. Göteborg’daki bir gece kulübünde işlenen faili meçhul cinayet ve bir feribottaki toplu tecavüz davasında polisin elini bağlayan yasal boşluk kapatıldı. Artık en az 4 yıl hapis cezası gerektiren bir suçun hemen ardından polis, suç mahallindeki veya yakınındaki herkesi (tanık, mağdur veya şüpheli ayrımı yapmaksızın) kimlik tespiti amacıyla 1 ila 2 saat boyunca olay yerinde zorla tutabilecek.
