İsveç’te kronikleşen konut krizine neşter vuracak tarihi bir adım atıldı. Riksdag (İsveç Parlamentosu) Sivil İşler Komisyonu, hükümetin konut piyasasında taşları yerinden oynatacak “Daha Esnek Bir Kira Pazarı” başlıklı 2025/26:187 sayılı yasa tasarısını resmen onayladı. Yıllarca süren kiralık ev kuyruklarını ve katı kuralları esnetmeyi hedefleyen yeni düzenleme, ev sahiplerine kendi belirledikleri fiyatlarla özgürce kiralama yapma hakkı tanırken, kooperatif dairelerin (bostadsrätt) ikinci el kiralamalarındaki bürokratik engelleri tamamen kaldırıyor. Sol muhalefetin sert itirazlarına rağmen komisyondan geçen tarihi reform, İsveç konut piyasasında yeni bir dönemin kapısını araladı.
Ev Sahiplerine Fiyat Serbestliği: Yeni Özel Kiralama Yasası
Onaylanan reform paketinin en radikal halkasını, şahısların kendilerine ait konutları kiralamasını düzenleyen yeni “Özel Kiralama Yasası” (Privatuthyrningslag) oluşturuyor. Mevcut karmaşık ve parçalanmış hukuki altyapıyı tek bir çatı altında toplayacak olan bu yasa, kiralarda “serbest piyasa” modelinin önünü açıyor. Artık ev sahipleri ve kiracılar, kira bedelini çok daha büyük oranda kendi aralarında yapacakları sözleşmeyle serbestçe belirleyecek.
Hükümet bu esneklikle piyasaya binlerce yeni kiralık konut arzı kazandırmayı hedeflerken, fahiş fiyatlara karşı da bir önlem geliştirdi. Eğer talep edilen kira, bölgedeki benzer konutların ortalama bedelinden (bruksvärde) fahiş düzeyde yüksekse, kiracılar Kira Kuruluna (Hyresnämnden) başvurarak fiyatın düşürülmesini talep edebilecek. Ancak yazlık evler ve ticari kiralama alanları bu yasanın dışında kalacak.
Kooperatif Evlerinde (Bostadsrätt) “İkinci El” Engelini Kaldıran Düzenleme
Yeni yasa, İsveç’te ev bulmanın önündeki en büyük engellerden biri olan kooperatif dairelerin (bostadsrätt) ikinci el (andrahand) kiralanmasını da ciddi ölçüde kolaylaştırıyor. Mevcut katı sistemde, bir dairenin daha önce kiraya verilmiş olması yeni izin sürecini doğrudan baltalıyordu. Yeni modelle birlikte, geçmişteki kiralamalar sadece “çok olağanüstü ve aşırı yoğun” bir boyuttaysa kurul incelemesine takılacak. Bir dairenin daha önce kiralanmış olması, yeni bir kiralamaya engel teşkil etmeyecek.
Eğitim veya başka şehirde geçici iş bulma gibi nedenlerle taşınmak zorunda kalanların haklarını korumayı amaçlayan bu maddeye Sosyal Demokratlar, Sol Parti ve Çevre Partisi karşı çıksa da komisyon hükümetin esneklik politikasını destekledi. Ayrıca, suistimalleri önlemek adına evde biriyle birlikte yaşama (inneboende) ile doğrudan ikinci el kiralama (andrahand) arasındaki hukuki çizgiler net olarak yeniden çizildi. Toplu kiralamaları kapsayan “blok kiralama” (blockhyra) modeli de şirket konutları ve yeni nesil paylaşımlı evler (delningsbostäder) için daha işlevsel hale getirildi.
Bu haber İsveç’teki Türkleri nasıl etkileyecek?
İsveç’te yaşayan ve konut sırası (bostadskö) bulamadığı için yoğun şekilde ikinci el (andrahand) ya da oda (inneboende) kiralayarak barınmaya çalışan Türk toplumu için bu reform hayati bir kırılma noktasıdır. Kooperatif evlerindeki kısıtlamaların kalkmasıyla piyasadaki kiralık ev arzı hızla artacak, yeni gelen Türk göçmenlerin ve öğrencilerin ilk etapta ev bulması kolaylaşacaktır. Ancak serbest pazarlık usulü kira tespiti, özellikle Stockholm, Göteburg ve Malmö gibi metropollerde yaşayan Türk kiracıların barınma maliyetlerini yukarı çekme riski taşımaktadır.
